تشویق به تشکیل خانواده
پیامبر(ص) هماره به تشکیل خانواده تشویق می کرد و مردمان را از بی همسری بیم می داد و می فرمود: بیشتر دوزخیان بی همسرانند.
دو رکعت نماز کسی که همسر دارد، بهتر از هشتاد و دو رکعت نماز انسان بی همسر است.
همواره دیگران را به ازدواج آگاهانه تشویق می کرد تا هرکدام از همسران به آرامش دست یابند؛ آرامشی که در پرتو ثروت و شهرت به دست نمی اید. می فرمود:
بیچاره است، بیچاره است، بیچاره، مردی که همسر ندارد.
گفتند: گرچه ثروتمند باشد؟
- گرچه ثروتمند باشد. بیچاره است، بیچاره است، بیچاره زنِ بی همسر.
- گرچه ثروتمند باشد؟
- گرچه ثروتمند باشد.
وقتی مردی به همسرش و همسرش بدو می نگرد، پروردگار مهربانانه به آنان می نگرد
اهمیت همسر شایسته
آدمی، پس از ایمان به خداوند، به چیزی برتر از همسری همدل دست نمی یابد.
در سخنی دیگر، از بانوی [همسر] شایسته، نه به عنوان گنج، بلکه «بهترین گنجینه» نام برده است: ایا شما را از بهترین گنجینه آگاه کنم؟ زنی شایسته. .
اهمیت روابط عاشقانه
مردی نیست که دست همسرش را عاشقانه بگیرد، جز آنکه آفریدگار برای او پنج پاداش می نویسد. پس اگر او را در آغوش کِشد، ده پاداش می بَرد. اگر همسرش را ببوسد، بیست پاداش دارد. اگر با او درآمیزد، [پاداش این کار] از دنیا و آنچه در آن است بهتر است، پس زمانی که مرد برمی خیزد تا غسل کند، آب از هیچ قسمتی از بدنش عبور نمی کند، جز آنکه گناهش را می زداید و درجه ای بر او می افزاید. خداوند برای این غسل پاداشی بهتر از دنیا و آنچه در آن است بدو می بخشد. و همانا خداوند والا، در برابر فرشتگان افتخار می کند و می گوید: به بنده ام بنگرید. در شبی سرد برخاسته است تا از جنابت غسل کند. بر این باور است که من پروردگار او هستم. گواه باشید که من او را بخشیدم.
تشویق به تشکیل خانواده
پیامبر(ص) هماره به تشکیل خانواده تشویق می کرد و مردمان را از بی همسری بیم می داد و می فرمود: بیشتر دوزخیان بی همسرانند.
دو رکعت نماز کسی که همسر دارد، بهتر از هشتاد و دو رکعت نماز انسان بی همسر است.
همواره دیگران را به ازدواج آگاهانه تشویق می کرد تا هرکدام از همسران به آرامش دست یابند؛ آرامشی که در پرتو ثروت و شهرت به دست نمی اید. می فرمود:
بیچاره است، بیچاره است، بیچاره، مردی که همسر ندارد.
گفتند: گرچه ثروتمند باشد؟
- گرچه ثروتمند باشد. بیچاره است، بیچاره است، بیچاره زنِ بی همسر.
- گرچه ثروتمند باشد؟
- گرچه ثروتمند باشد.
وقتی مردی به همسرش و همسرش بدو می نگرد، پروردگار مهربانانه به آنان می نگرد.
اهمیت همسر شایسته
آدمی، پس از ایمان به خداوند، به چیزی برتر از همسری همدل دست نمی یابد.
در سخنی دیگر، از بانوی [همسر] شایسته، نه به عنوان گنج، بلکه «بهترین گنجینه» نام برده است: ایا شما را از بهترین گنجینه آگاه کنم؟ زنی شایسته. . . .
اهمیت روابط عاشقانه
مردی نیست که دست همسرش را عاشقانه بگیرد، جز آنکه آفریدگار برای او پنج پاداش می نویسد. پس اگر او را در آغوش کِشد، ده پاداش می بَرد. اگر همسرش را ببوسد، بیست پاداش دارد. اگر با او درآمیزد، [پاداش این کار] از دنیا و آنچه در آن است بهتر است، پس زمانی که مرد برمی خیزد تا غسل کند، آب از هیچ قسمتی از بدنش عبور نمی کند، جز آنکه گناهش را می زداید و درجه ای بر او می افزاید. خداوند برای این غسل پاداشی بهتر از دنیا و آنچه در آن است بدو می بخشد. و همانا خداوند والا، در برابر فرشتگان افتخار می کند و می گوید: به بنده ام بنگرید. در شبی سرد برخاسته است تا از جنابت غسل کند. بر این باور است که من پروردگار او هستم. گواه باشید که من او را بخشیدم.
رشد دادن یکدیگر
خداوند بیامرزد مردی را که [نیمه] شب برمی خیزد و نماز [شب] می خواند و همسرش را بیدار می کند و اگر زنش برنمی خیزد، مرد به صورتش [مهربانانه] آب می پاشد.
پروردگار بیامرزد زنی را که شب برمی خیزد و نماز [شب] می خواند و شوهرش را بیدار می کند. و اگر شوهرش برنمی خیزد، به صورتش [مهربانانه] آب می پاشد.
موریانه های فتنه
درباره ی کسانی که به سان موریانه در کانون گرم خانواده ها رخنه می کنند و بنیان های آن را با سخنان فتنه گرانه خویش سست می سازند، می فرمود:
خشم و نفرین آفریدگار در این جهان و آن جهان بر کسی باد که میان مرد و زنی جدایی افکند؛ و بر خداوند است که او را با هزار سنگِ دوزخی بکوبد؛ و کسی که برای برهم زدن میانه ی آن دو گام بردارد، اما کارش به جدایی آنان نینجامد، مورد خشم خداوند والا و نفرین او در دنیا و آخرت است؛ و پروردگار بدو [با مهربانی] نمی نگرد.
پروانه های آشتی
کسی که برای آشتی دادن زن و شوهری گام بردارد، پروردگار بدو پاداش هزار شهیدی می دهد که به راستی در راه خدا کشته شدند، و برای هر گام که برمی دارد و هر واژهای که در این زمینه می گوید، عبادت یک سال را به او عطا می کند؛ سالی که روزهایش را روزه بوده و شب هایش را شب زنده داری کرده است.
آقایان
1)احترام و مهرورزی
به مردان سفارش می کرد: کسی که همسری گرفته است، باید او را گرامی بدارد.
به مردان هشدار می داد: خداوند همه گناهان را [با شرایطی] می بخشد، جز کسی را که. . . مهریه را انکار کند. [و در روآیتی دیگر: پرداخت آن را به تأخیر افکند].
دوست داشتن زنان [=همسران] و آگاه کردن آنها از این محبت را مستحب اعلام کردند.
می فرمود: اینکه مرد به زنش بگوید: «تو را دوست دارم»، هرگز از دل زن بیرون نمی رود.
هر چه بر ایمان بنده ای افزوده شود، بر محبت او به زنان [=همسرش] افزوده می شود.
به مردانی که گمان می بردند عشق به همسر- هر چند مانع انجام وظایف دینی نشود- چندان کار پسندیده ای نیست، می فرمود: به خاندان ما هفت چیز داده اند که نه به پیشینیان ما داده اند و نه به کسانی که پس از ما می ایند خواهند داد: . . . [یکی از آنها] عشق به زنان [=همسران] است.
جبرئیل آنقدر سفارش زنان را کرد که گمان کردم طلاق دادن آنان حرام است.
پیامبر محبت به زنان و چشم پوشی از اشتباهات آنها را مستحب برشمرد.
در سفارشی طولانی فرمود: برادرم جبرئیل. . . هماره سفارش زنان را به من می کرد تا آنجا که گمان بردم روا نیست مرد [با اعتراض] به همسرش بگوید: اَه!
از خداوند والا درباره زنان پروا پیشه کنید. آنان [به سان] اسیران نزد شمایند. آنان را به عنوان امانت های خداوندی [به همسری] گرفته اید. . . بر شما حقی واجب دارند؛ زیرا تنشان بر شما حلال شمرده شده و از آن بهره می گیرید. فرزندانتان را در درون خویش حمل می کنند تا [زمانی که] با زایمان [از این رنج طاقت فرسا] رها شوند؛ پس با آنان مهر بورزید و دلشان را به دست بیاورید؛ تا در کنار شما بایستند. زنان را ناپسندیده نشمارید و بر آنان خشم مگیرید. از آنچه [از مهریه و جز آن] به آنها داده اید، جز با رضایت خاطر و اجازه ی آنان، چیزی باز پس نگیرید. . . .
بهترین شما کسی است که برای همسرش بهترین [شوهر] باشد.
مردی که بر بداخلاقی همسرش تاب بیاورد، پروردگار پاداشی را که به خاطر تحمل ناگواری ها به حضرت «ایوب(ع)» داده است، به او خواهد داد.
هر مردی که با زبانش زنش را بیازارد، پروردگار نه انفاقش در راه خدا را می پذیرد، نه نماز مستحبیاش را و نه نیکی اش را، تا زنش را خرسند کند؛ و اگر آن مرد روزها روزه بگیرد. شبها [برای نماز مستحبی] به پا خیزد، برده ها آزاد کند و. . . [باز هم] نخستین کسی خواهد بود که وارد دوزخ می شود.
بهترین شما، کسانی هستند که برای زنان خود بهترین [شوهر] باشند؛ و من از همه شما برای خانواده ام بهترم.
2) خوش خُلقی
روزی اُمّ سلمه از پیامبر(ص) پرسید: پدر و مادرم فدایت! زنی دو شوهر داشت. آنان هر دو مُردند و به بهشت رفتند. این زن با کدامین آنها زندگی خواهد کرد؟
ای ام سلمه! زن، مردی که را خوش اخلاق تر و با خانواده اش بهتر است بر می گزیند.
3) عدالت ورزی
عایشه می گوید: شیوه ی رسول گرامی(ص) چنان بود که هرگاه می خواست به سفر رود، میان همسرانش قرعه میزد و نام هر کس که انتخاب می شد، او را با خویش به سفر می بُرد.
مردی که دو همسر داشته باشد و میانشان به عدالت رفتار نکند، روز رستاخیز در حالی می اید که دستانش را بسته اند و نیمی از پیکرش کج [و فلج] است؛ تا او را در دوزخ افکنند.
4) کتک نزدن همسر
هر مردی که همسرش را بیش از سه بار کتک بزند، آفریدگار در روز رستاخیز، او را چنان رسوا می کند که مردمان نخستین و واپسین بدو بنگرند. [و آبرویش نزد همگان بریزد].
ایا کسی از شما همسرش را کتک می زند و بعد [از مدت کوتاهی] او را در آغوش می کشد؟!
از مردی در شگفتم که همسرش را می زند، در حالی که خودش [به خاطر این رفتار ناشایست] به کتک خوردن سزاوارتر است.
هر مردی که به همسرش سیلی زند، آفریدگار بلند پایه [در روز رستاخیز] به کلیددار دوزخ فرمان می دهد که هفتاد سیلی داغ، از آتش جهنم به او بزند.
همسرانتان را با چوب کتک نزنید که قصاص دارد.
5) رعآیت عفاف
حضرت، برای پاسداری از کانون گرم خانواده، سخن گفتن مردان با زنان و دوشیزگان بیگانه را، بدون آنکه ضرورتی در کار باشد، ناپسند می شمرد.
مردی که با زنی نامحرم شوخی کند، پروردگار [در رستاخیز] به خاطر هر واژه، هزار سال زندانی اش می کند!
بدانید که هیچ مردی با زن نامحرم خلوت نمی کند، جز آنکه سومین نفر آن جمع شیطان است.
به مردان توصیه می کرد: پاکدامن باشید تا زنان شما پاکدامن باشند.
6) تأمین جنسی
آمیزش با همسر را هنگامی که او میل به این کار دارد، مستحب برشمرد.
هنگامی که ابوذر از ایشان دراین باره پرسید، بدو فرمود: با همسرت درآمیز، و پاداش بگیر! ابوذر شگفت زده پرسید: ای رسول خدا! آمیزش کنم و پاداش گیرم [چرا]؟ پیامبر در پاسخی منطقی فرمود: همانگونه که اگر از راه حرام به این کار دست میزدی گنهکار بودی، هرگاه از راه حلال درآمیزی پاداش می گیری.
شتاب نکردن در آمیزش جنسی و حوصله به خرج دادن را مستحب اعلام کرد.
امام صادق(ع) از پیامبر نقل فرمود که: هر گاه یکی از شما نزدیکی می کند، چنان آمیزش نکند که پرنده [ی نر با جفتش] در می آمیزد؛ باید درنگ کند.
براساس همین آموزه ها، دانشمندان اسلامی، بازی پیش از نزدیکی با همسر را مستحب دانسته اند. و حضرت خود فرمود: پرداختن به هر بازی، دین باور بیهوده است جز در سه چیز: . . . و بازی با همسرش.
کسی که چند همسر برگزیند و نتواند آنها را از نظر جنسی اشباع کند، و زنان دامن خویش را به زنا آلوده کنند، گناه این کار برعهده ی مرد است.
7) تأمین اقتصادی
ملعون است ملعون، کسی که افراد تحت سرپرستی خود را رها سازد. بزرگترین گناه در نظر خداوند آن است که مردی افراد تحت سرپرستی خود را سرگردان گذارد.
می فرمود: در بهشت مقامی است که جز سه تن بدان نرسند: . . . [و یکی از آنها] کسی است که نان خورهایی دارد و صبور است.
امام علی(ع) پرسید: صبوری این صاحب خانوار یعنی چه؟
اینکه بر افراد تحت سرپرستی اش، به خاطر خرج هایی که می کنند منت نمی گذارد.
می فرمود: از ما نیست کسی که خداوند به او وسعت اقتصادی داده، اما او بر خانواده اش سخت می گیرد.
درهمی که برای خانواده ات خرج می کنی، برایم محبوبتر است از دیناری که در راه خدا خرج بکنی.
8) کار در خانه
به مردان می فرمود: خدمتتان به همسرانتان، صدقه به شمار می اید [و پاداش دارد].
ای علی!. . . از من بشنو؛ و من جز آنچه خدایم فرمان داده است نمی گویم:
هر مردی که همسرش را در [کار] خانه کمک کند، به تعداد موهای اندامش، یک سال عبادت برایش محسوب می کنند؛ سالی که روزهایش را روزه بوده و شب هایش را به پا خاسته باشد. . . .
ای علی! کسی که در خدمت خانواده اش در منزل باشد و خودخواهی نورزد، آفریدگار نامش را در دیوان شهیدان می نگارد. . . و برای هر قدمش، یک حج و یک عمره پاداش می دهد. . . .
ای علی! ساعتی در خدمت همسر بودن، برتر است از هزار سال پرستش، و هزار حج و هزار عمره، و آزاد کردن هزار برده، و شرکت در هزار جهاد، و عیادت هزار بیمار، و حضور در هزار نماز جمعه، و شرکت در هزار تشییع جنازه، و سیر کردن هزار گرسنه، . . . ، و آزاد کردن هزار اسیر، . . . . و چنین کسی چشم از جهان فرو نخواهد بست، جز آنکه جایگاهش را در بهشت خواهد دید. . . .
ای علی! خدمت به همسر، کفارهی گناهان بزرگ است و خشم پروردگار را فرومی نشاند.
9) پرداخت مهریه
مردی که مهر همسرش را ندهد، در نزد خداوند زناکار شمرده می شود. در روز رستاخیز، خداوند والا می گوید: «بنده ی من، کنیزم را به عهد خودم، به عقدت درآوردم، تو [با نپرداختن مهریه] به عهدم وفا نکردی و به کنیزم ستم کردی» پس، از نیکی های مرد می گیرند و به اندازه ی حق زن بدو می دهند. اگر مرد نیکی نداشته باشد، فرمان می رسد که او را به خاطر شکستن پیمان در دوزخ افکنید.
کسی که زنی بگیرد و در اندیشه اش قصد پرداخت مهریه نداشته باشد، هنگام مرگ به سانِ زناکاران می میرد.
کسی که به زنی زیان رسانَد تا بدانجا که زن گوید: «مهرم حلال، جانم آزاد»، پروردگار برای آن مرد به مجازاتی کمتر از آتش دوزخ راضی نخواهد شد.
خانم ها
خانه؛ چشمه ی آرامش
انس می گوید: زنان، مرا نزد رسول(ص) گرامی فرستادند تا بگویم: ای فرستاده ی خدا! مردان به برکت جهاد گوی سبقت را ربودند؛ ایا کاری هست که ما با انجام دادن آن پاداش کار جنگاوران راه خدا را دریابیم؟
ایشان فرمودند: خانه داری شما، [همان] یافتن پاداش جنگ آوران راه خداست.
هر زنی که [برای انجام کارِ خانه] برخیزد و برای همسرش نان بپزد و گرمای آتش آزارش دهد، آفریدگار آتش [جهنم] را بر او حرام کند.
مردی نزد پیامبر آمد و گفت: همسری دارم که هرگاه وارد خانه می شوم، به پیشوازم می اید؛ و چون بیرون می ایم، مرا بدرقه می کند؛ هرگاه غمگینم مییابد، به من می گوید: «از چه رنج میبری؟ اگر به خاطر درآمد است که کسی جز تو [=آفریدگار] عهده دار آن است [و تو تنها باید تلاش کنی]، و اگر به خاطر آن جهان است، پروردگار بر اندوهت بیفزاید».
حضرت فرمود: خداوند کارگزارانی دارد که این زن از آنهاست. او نیمی از پاداش شهید را دارد.
منزلت شوهر
در پایان نبرد اُحُد، به حَمنَه، دختر جحش گفتند: برادرت کشته شد.
گفت: خدایش بیامرزد، همه ما از خداییم و به سوی او باز می گردیم.
گفتند: شوهرت کشته شد.
گفت: دریغا!
پیامبر(ص) با دیدن این صحنه فرمود: مرد در دلِ زنش جایگاهی دارد که چیزی با آن برابری نمی کند.
زنان برتر
بهترین زنان شما زن خوشبو [برای شوهر] است و زنی که آشپز خوبی باشد.
ایا شما را از زنانی که اهل بهشت اند آگاه کنم؟ زن وفاداری که فرزند بسیار آورد؛ زود آشتی کند؛ و همین که بدی کرد [به همسرش] بگوید: دست من در دست توست [و در اختیار توام]، چشم بر هم نمی گذارم مگر اینکه از من راضی شوی.
بهترین زنان شما کسی است که مهریه اش کمتر است.
زنان قریش برترین زنان اند. . . [زیرا] به خردسالان خود مهربان اند و حقوق همسران خویش را رعایت می کنند.
بدترین زنان
روزی فرمود: ایا شما را از بدترینِ زنان آگاه کنم؟ گفتند: آری.
فرمود: او زنی است در خاندان خویش خوار، بر شوهر خود مسلط، . . . کینه توز است و از انجام هیچ کار زشتی فروگذار نیست. هرگاه شویش نیست، خویش را می آراید. هر گاه همسرش هست، به او تن در نمی دهد. از سخنش پیروی نمی کند و فرمانش را نمی بَرد. چون با او خلوت می کند، همانند اسب چموشی که مانع سوار شدن می شود، به وی تن در نمی دهد، پوزش همسرش را نمی پذیرد و گناهش را نمی بخشد.
همواره در نیایش خود می گفت: [خداوندگارا!] به تو پناه می برم از زنی که پیش از پیری طبیعی مرا پیر کند!
هر زنی که شوهرش را با زبانش بیازارد، پروردگار نه انفاقش در راه خدا را می پذیرد، نه نماز مستحبی اش را و نه نیکی اش را، تا شوهرش را خرسند کند؛ و حتی اگر آن زن روزها را روزه گیرد، و شبها [برای نماز] به پا خیزد، و برده ها آزاد کند، . . . [باز هم] نخستین کسی خواهد بود که وارد دوزخ می شود.
بدترین زنان شما، زنی است کم حیا، ترش رو، زبان دراز و بد دهن.
بدترین زنان شما، زنی است کثیف، لجوج و سرکش.
هر زنی که به ناحق از همسرش قهر کند، در رستاخیز با فرعون و هامان در ژرفای دوزخ به سر خواهد بُرد، مگر آنکه توبه کند و برگردد.
هر گاه زنی به شوهرش بگوید: «از تو خیری ندیدم»، کارهای نیکش نابود می شود.
فتنه ای سخت را دیدید و تاب آوردید؛ من از فتنه ای سخت تر بر شما بیم دارم که از سوی زنان می اید؛ هنگامی که النگوی طلا به دست و پارچه های فاخر به بر کنند و [شوهران] توانگر خود را [برای تهیه ی لوازم غیرضروری] به زحمت افکنند و یا [همسران] بینوا را برای تهیه چیزی که در دسترس [ و توانشان] نیست به زحمت افکنند.
به بانوان هشدار می داد که: وای بر زنان از دو چیز رنگین: طلا و جامه ی زیبا [ی بس گرانبها].
تأمین جنسی
می فرمود: بهترین زنان شما، زنی است پارسا [ درمقابل دیگران] و پرشهوت [برای همسرش].
بهترین زنان شما زنی است که هرگاه با همسرش خلوت می کند، تن پوش حیا را از تن خود در می آورد.
اگر مردی زنش را به بستر بخواند، و زن سر باز زند و مرد بر سر خشم اید، فرشتگان تا سپیده دم آن زن را نفرین کنند.
خشم نگرفتن بر شوهر
می فرمود: هیچ زنی نیست که [بیجا] خشمگینانه به شوهرش بنگرد، جز آنکه [روز رستاخیز] خاکستر آتش دوزخ را به چشمانش سرمه کشند.
بهترین زنان شما زنی است که اگر خود یا همسرش خشمگین شوند، به همسرش می گوید: دستم در دست توست. چشمانم به خواب نمی روند مگر از من خرسند شوی.
هر زنی که شوهرش را در این جهان آزار دهند، حورالعینی که همسر آن مرد در آن جهان خواهد بود به آن زن می گوید: خدآیت بکشد! او را اذیت نکن. او اینک نزد تو گروگان است. به زودی برای آمدن نزد ما، از تو جدا می شود.
می فرمود: بهترین زنان، زنی است که برای همسرش بهترین زن باشد.
زن کم خرج، بابرکت ترین زن است.
پاداش بزرگ!
زن، هنگامی که باردار می شود، تا زمانی که زایمان می کند و تا هنگامی که کودکش را از شیر می گیرد، [به خاطر رنج هایی که می کشد] به سان مرزبان راه خداست؛ پس اگر در این فاصله چشم از جهان فروپوشد، پاداش شهید را دارد.
هر زنی که شوهرش را بر حج، جهاد و یا دانش پژوهی یاری کند، پروردگار پاداشی را که به همسر ایوب(ع) پیامبر داده است، به وی خواهد داد.
فرزندان
انس می گوید: کسی با زن و فرزندش مهربان تر از رسول گرامی(ص) نبود. حضرت پسری شیرخوار در حومه ی شهر داشت. به سوی آنجا رهسپار می شد و ما نیز با او می رفتیم. داخل خانه می شد. آتش می افروخت و بر آن می دمید. پسرش [ابراهیم] آراسته بود. او را می گرفت، می بوسید و می بویید و سپس بر می گشت. هنگامی که پسرش چشم از جهان فروبست، فرمود: او را در کفن نپوشانید تا بدو بنگرم. کودک را آوردند. خویش را بر وی افکند و گریست.
چون صبح میشد، بر سر فرزندان و نوه هایش دست [مهر] می کشید.
می فرمود: هر درختی میوهای دارد؛ و میوه ی دل، فرزند است.
بوی فرزند، از بوهای بهشت است. فرزندانتان را زیاد ببوسید.
روزی یکی از فرزندانش را روی زانوی خود نشانده بود و می بوسید و به او محبت می کرد. در این هنگام، مردی از اشراف به خدمت حضرت آمد و با دیدن این صحنه به وی عرض کرد:
من ده پسر دارم و تا به حال هنوز هیچ کدامشان را برای یکبار هم نبوسیده ام.
پیامبر(ص) از این سخن چنان عصبانی شد که رنگ صورتش برافروخته و سرخ گردید. آنگاه فرمود: کسی که به دیگران رحم نکند، خدا نیز به او رحم نخواهد کرد.
کودکان و نوجوانان
با حفظ شخصیت کودکان، «بیشترین شوخی را با بچه ها می کرد». تاریخ نویسان نوشته اند: مهربانی با کودکان، شیوه و روش رسول خدا بود.
به والدین سفارش می کرد: با فرزندانتان به عدالت رفتار کنید؛ همانگونه که دوست دارید با شما به نیکی و مهربانی و عدالت رفتار شود.
مردی را دید که یکی از دو فرزندش را می بوسید و دیگری را نمی بوسد. فرمود: چرا با آنها به عدالت رفتار نمی کنی؟
به پدر و مادری که از گریه ها و بی تابی های کودک برمی آشوبند و طفل بی دفاع را به باد کتک می گیرند می فرماید: فرزندانتان را به خاطر گریه هایشان نزنید.
نفرین کردن فرزندان را خوش نمی داشت و می فرمود: هر مردی که فرزندش را نفرین کند، بی نوا شود.
زمانی که به خردسالان وعده ای دادید، بدان وفا کنید. آنان شما را روزی ده خود می پندارند.
خداوند درباره چیزی به اندازه ی زن ها و بچه ها خشمگین نمی شود.
حضرت، نماز ظهر و عصر را می خواند. دو رکعت فرجامین را سریع خواند. چون نماز را سلام داد مردمان به او گفتند: «ای رسول خدا! ایا در نماز چیزی رخ داده است؟» پرسید: «چرا چنین می پرسید؟» گفتند: دو رکعت آخر نماز را به شتاب خواندید. به آنان فرمود: ایا فریاد کودک را نشنیدید؟!
از کنار کودکان که می گذشت، به آنان سلام می کرد و می گفت که تا پایان عمر این رفتار را ترک نخواهد کرد.
می فرمود: کودکان، گُلهای خوشبوی خداوندی اند. آنها را در دامن خویش می نشانید و می بوسیدشان. بسیار می شد که بر دهنشان بوسه می زد و می فرمود: فرزندانتان را بسیار ببوسید. برای هر بوسه تان در بهشت مقامی است. حتی فرشتگانی می آیند و مرتبه هایی برآیتان [در بهشت] به تعداد بوسه هایتان می نویسند.
بوی بچه ها را بویی بهشتی می دانست.
عبدالله، پسر عامر، می گوید: من کودک بودم که حضرت به خانه ی ما آمد. رفتم که بازی کنم، مادرم صدایم زد و گفت: عبدالله، بیا تا چیزی به تو بدهم. پیامبر(ص) فرمود: چه می خواهی به او بدهی؟ مادرم گفت: خرما. رسول گرامی(ص) فرمود: اگر به او نمی دادی، دروغگو به شمار می آمدی.
می فرمود: خانه ای که در آن کودک نیست، برکت ندارد.
کسی که کودک گریانی را راضی و ساکت کند، آفریدگار آن قدر از بهشت بدو خواهد داد تا راضی شود.
به تأثیر آراستن کودک در روز عید، در اینکه از کودکان آراسته ی دیگر خجالت نکشد، توجه داشت و می فرمود: کسی که در روز عید کودکی را بیاراید، پروردگار در رستاخیز او را می آراید.
کسی که هدیه ای را از بازار برای کودکش ببرد، همانند کسی است که صدقه ای را حمل می کند تا آن را به مقصد برساند.
فردی که کودک دارد، باید با او کودکی کند.
نوزادان را می آوردند تا حضرت را برایشان نام بگذارد یا برای فرخندگی آنان، دست به دعا بردارد. حضرت کودک را در آغوش می گرفت. در این لحظه، گاه کودک لباس پیامبر(ص) مرا خیس [نجس] می کرد. والدین نوزاد بر سر او فریاد می کشیدند، اما پیامبر(ص) می فرمود: بگذارید ادامه دهد. حضرت پس از مراسم نیایش یا نامگذاری، جامه ی خود را می شست.
سرکشی کودک در دوران کودکی، مایه ی افزونی عقل او در بزرگسالی است.
پسران
می فرمود: کسی که پسرش را شاد کند، گویا برده ای از تبار اسماعیل(ع) – پسر ابراهیم(ع) پیامبر- را آزاد کرده است. و کسی که [با کاری یا هدیه ای] پسرش را خوشحال کند، گویا از هراس خداوند گریسته است.
هر گاه یکی از شما به پسرش وعده ای می دهد، باید آن را انجام دهد.
دختران
خداوند بیامرزد پدر دختران را؛ دختران خجسته اند و دوست داشتنی. . . .
هیچ خانه ای نیست که در آن دختران باشند، جز اینکه هر روز دوازده برکت و رحمت از آسمان بر آن فرود می اید؛ و دیدار فرشتگان از خانه قطع نمی شود؛ و هر روز و شب برای پدر آنان عبادت یک سال را می نویسند.
چه خوب فرزندانی هستند دختران؛ نازک دل، مهیا برای کار، همدم، خجسته. . . .
بهترین فرزندان شما، دختران اند.
از خوش قدمی زن این است که نخستین فرزندش دختر باشد!
روزی بر فراز منبر رفت و پس از ستایش خداوند فرمود:
ای مردم! جبرئیل از سوی [خداوند] لطیف آگاه، نزدم آمد و گفت: دوشیزگان، به سانِ میوه ها بر درخت اند. اگر میوه پخته شود، اما آن را نچینند، آفتاب آن را تباه می سازد و باد آن را می پراکند. همچنین اگر دوشیزگان به سنی رسند که آنچه را زنان [از مسائل جنسی] می فهمند دریابند، دارویی جز ازدواج برای آنان نیست؛ در غیر این صورت، از فاسد شدن آنان در امان مباشید؛ زیرا آنها انسانند [و در معرض لغزش]
کسی که دل دختری از خاندانش را به چیزی شاد کند، آفریدگار پیکرش را بر آتش [دوزخ] حرام می سازد.
دادن هدیه باید از دختران آغاز شود، همانا پروردگار والا، با دختران و زنان مهربانتر است؛ و کسی که با آنان مهربانتر باشد، به سانِ کسی است که از بیم خداوند و الا گریسته است.
کسی که دختر یا زنی را شاد کند، پروردگار در روز هراس بزرگ [= رستاخیز] او را شاد می گرداند.
کسی که دختری داشته باشد و او را نیازارد و تحقیر نکند و پسرانش را بر او برتری ندهد، خداوند وارد بهشتش می کند.
اگر تولد دختری را به او خبر می دادند، می فرمود: گُلی است و روزیش با خداوند است.
کسی که سه دختر داشته باشد و آنان را تربیت کند و شوهر دهد و با آنان به نیکی رفتار کند، پاداش وی بهشت است.
با بانوان، درباره دخترانشان مشورت کنید.
دختران را ناخوش ندارید که آنان مایه ی انس اند.
هرگاه می خواست دختری. . . از خانواده ی خود را شوهر دهد، از پشت پرده او را مخاطب می ساخت و می فرمود:
فلانی از تو خواستگاری کرده است. اگر مایل نیستی، بگو نه؛ چون نه گفتن خجالت ندارد؛ و اگر مایل هستی، همان سکوت تو، به منزله قبول است.
منابع در دفتر مجله موجود است.
' x='0' y='0' height='100%25' width='100%25' xlink%3Ahref='data%3Aimage/jpeg;base64,/9j/4AAQSkZJRgABAQAAAQABAAD/2wBDABALDA4MChAODQ4SERATGCgaGBYWGDEjJR0oOjM9PDkzODdASFxOQERXRTc4UG1RV19iZ2hnPk1xeXBkeFxlZ2P/2wBDARESEhgVGC8aGi9jQjhCY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2P/wAARCAAGAAkDASIAAhEBAxEB/8QAFgABAQEAAAAAAAAAAAAAAAAAAAIE/8QAHBAAAgICAwAAAAAAAAAAAAAAAQMAEQIEFGKR/8QAFQEBAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAwT/xAAXEQADAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAATER/9oADAMBAAIRAxEAPwCk7LdxWwhmRK8cxRujczcQdfIiTxYhaf/Z'%3E%3C/image%3E%3C/svg%3E)
' x='0' y='0' height='100%25' width='100%25' xlink%3Ahref='data%3Aimage/jpeg;base64,/9j/4AAQSkZJRgABAQAAAQABAAD/2wBDABALDA4MChAODQ4SERATGCgaGBYWGDEjJR0oOjM9PDkzODdASFxOQERXRTc4UG1RV19iZ2hnPk1xeXBkeFxlZ2P/2wBDARESEhgVGC8aGi9jQjhCY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2NjY2P/wAARCAAGAAkDASIAAhEBAxEB/8QAFgABAQEAAAAAAAAAAAAAAAAAAAMG/8QAHRAAAgEEAwAAAAAAAAAAAAAAAAECAxESFSFRUv/EABQBAQAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAP/xAAZEQACAwEAAAAAAAAAAAAAAAAAAgEDIVH/2gAMAwEAAhEDEQA/ANdqaeMVk+E7rsnqIegBlsfdBmteH//Z'%3E%3C/image%3E%3C/svg%3E)
